Van Doek naar Werkelijkheid en Verbeelding!
Beleef Kunst in Midden-Delfland (laatste update: woensdag 12 juni 2019)

Van Doek naar Werkelijkheid

De Stier van Paulus zou je tegen kunnen komen in een weiland van Midden-Delfland. Schilderijen uit de Haagse School zijn letterlijk te vinden in het landschap van Midden-Delfland (bijvoorbeeld: J.B. Jongkind Arrivée au port (1862), Rechthuis van Zouteveen). Met arrangementen voor bezoekers is  het landschap van Midden-Delfland beleefbaar en tot (economische) waarde te maken.


Nieuws en inspiratie

 

Jongkind leeft voort in de kunst van vandaag

Rond de 200ste verjaardag van kunstschilder en inspirator van de impressionisten, Johan Barthold Jongkind,  werden locaties waar Jongkind zijn eerste voetstappen zette in de kunst door verschillende hedendaagse kunstenaars vastgelegd. Elementen uit Jongkinds werk zijn daar in terug te zien. Het eerste schildersfestival 'After Jongkind' is daarmee een feit. De resultaten gemaakt door kunstenaars met uiteenlopende visies en signatures zijn te bewonderen in de expositie 'Jongkind anno 2019' in Gallery RitsArt. 

Jongkind terug in Midden-Delfland

Jongkind onderweg, is de titel van een kunstproject waarin aan de hand van de schilder Johan Berthold Jongkind (1819-1891) aandacht wordt gevraagd voor de historische Trekvaart Delft - Vlaardingen Maassluis. Op 2 juni, is het bronzen beeld onthuld van de schilder Jongkind, gemaakt door kunstenaar Rob Houdijk. Het beeld staat op de hoek van de Vlaardingsevaart en de Trekvliet of Noordvliet. De plek waar de routes naar Vlaardingen, Maassluis en Schipluiden/Delft samenkomen.  

Jongkind groeide op in het landschap van Midden-Delfland. Hij woonde in zijn jeugd in Vlaardingen en Maassluis en volgde lessen aan de HaagseTeekenacademie. In die periode maakte hij veel schetsen, etsen en schilderijen van het landschap en in bijzonder langs de Trekvaart. Een voorbeeld is de locatie van het Rechthuis Zoutenveen. Deze plek is vandaag nog precies zoals Jongkind hem heeft geschets en later geschilderd. 

We zien op het schilderij de plek in spiegelbeeld. Jongkind schilderde zoas hij vaak deed, naar het voorbeeld van zijn ets. 

Onderdeel van 'Jongkind Onderweg' zijn onder andere de tentoonstelling 'Jongkind Onderweg, An Artist Born' in Museum Vlaardingen, Overzichtexpositie 'Vroege Schetsen van Jongkind' in Museum Vlaardingen en de Moonlight Masterclass (15/16 juni, Gallery RitsArt Maassluis) door Corrina Weinar. Voor meer informatie en het volledige programma zie jongkind.site.

Kippetjes voeren, Kippen zijn altijd aanwezig geweest en hadden een functie op de boerderij. Natuurlijk  kippen voor de eieren, maar ook om van de etensrestjes te smullen en om in de grond te krabben, op zoek naar beestjes, zaden en kruiden. Lekker voor de kippen en goed voor het bodemleven. Zie het schilderij 'Kippetjes voeren' uit 1866 van Jacob Maris. Collectie Rijksmuseum Amsterdam.

Jacob Maris, Kippetjes voeren (1866)

Tegenwoordig zien we vaak alleen nog hobbykippen op de boerderij, zonder een echte functie in de kringloop. De kippenhouderij is verplaatst naar grootschalige en gespecialiseerde bedrijven.

Roel van Buuren van Boerderij Landlust in Maasland kiest op zijn biologische bedrijf bewust weer voor een actieve functie voor zijn kippen in de kringloop van het bedrijf. Zijn graaskippen gaan met de koeien het land in. Ze pikken allerlei insecten tussen het gras vandaan, ze klauwen het dode gras uit de grasmat en verspreiden de koeienmest. Ideale verzorgers van de grasmat!

Roel verbindt traditie aan innovatie. Voor de huisvesting heeft hij een mobiele kippenwagen die hij verrijdt naar de percelen waar de koeien hebben gegraasd. Vervolgens gaan de kippen aan het werk. En deze manier van kippen houden levert ook nog eens heel lekkere eieren op! Kunst met het verhaal van tradities levert inspiratie voor innovatie! 


Ode aan de Boer, Schilders van De Haagse School trokken naar buiten en lieten zich inspireren door het landschap en de mensen die daar werkten. Zo schilderden zij een romantisch beeld van het landleven van de boer. Zie bijvoorbeeld Kalveren bij een trog (1863) van Willem Maris (1844-1910), Gemeentemuseum Den Haag.

Willem Maris, Kalveren bij een trog (1863), Gemeentemuseum Den Haag

Vandaag zijn die landschapsschilderijen van de Haagse School nog vaak bepalend voor het beeld dat we van natuur en boeren hebben. Maar klopt dat beeld nog met de werkelijkheid? Er is veel veranderd in de landbouw. De stedeling ziet de agrarische ondernemer als een grote, afstandelijke en gemechaniseerde speler of heeft juist nog het romantische beeld van een ouderwetse boer. 

Er lijkt een grote afstand te zitten tussen stedelingen en boeren terwijl deze twee, juist in Midden-Delfland, dicht bij elkaar wonen. In ‘Dichtbij de Boer’ – een werkgroep van het Innovatienetwerk Midden IN Delfland – zitten trotse boeren die graag laten zien wat er precies gebeurt op hun erf, met hoeveel liefde ze boeren en waar ons voedsel vandaan komt.  De Rotterdamse fotografe Marlissa Hilkmann ging op bezoek bij de boerderij van Maatschap Oosthoek en legde het hedendaagse melkproces vast. Wat in ieder geval niet is veranderd, is de liefde en passie van de boer voor zijn dieren en voor zijn werk.

Marlissa Hilkmann, Boer Johan (2018)

De foto’s zijn vanaf 7 november te bewonderen in het Gemeentehuis van Midden-Delfland. Van maandag t/m vrijdag tussen 8:30 en 17:00 uur. Locatie: Gemeentehuis Midden-Delfland, Anna van Raesfeltstraat 37, 2636 HX Schipluiden.

De 'Stier van Potter' in Midden Delfland, hij is gespot door fotograaf Fleur Halkema in de Delftse Hout. 

© Fleur Halkema, Koeien in de Delftse Hout

Wie goed kijkt, ziet de rijkdom van het Midden-Delflandse landschap. Fleur heeft dit heel mooi gefotografeerd en attent de verbinding gemaakt. 

Paulus Potter, De Stier (1646), Mauritshuis Den Haag

Kunst biedt een krachtig medium om het verhaal van Midden-Delfland te vertellen. Dat is wat 'Van Doek naar Werkelijkheid en Verbeelding!' wil.



Van Doek naar Werkelijkheid ... en Verbeelding!

Maar kunst kan meer. Kunst laat mensen ook anders kijken, nodigt uit tot discussie en inspireert bij innovaties en transitieopgaven in het landschap. Zo geeft het ook lading aan een vaak gebruikte ambitie in Midden-Delfland 'behoud door ontwikkeling'. 

'Kunst geeft de kaders om ons landschap te begrijpen en kunst geeft inspiratie aan ontwerpers [….]!]', Adriaan Geuze in Zomergasten, VPRO 2015

Kunst en ons eten

Stilleven uit Midden-Delfland – Slowfood / Cittafood

Fotograaf Fleur Halkema maakte in samenwerking met ‘Van Doek naar Werkelijkheid en Verbeelding!’ een stilleven met producten uit Midden-Delfland. 

© Fleur Halkema, Stilleven uit Midden-Delfland (2018)

Een mooie stijlgetrouwe maar eigentijdse verbeelding van wat Midden-Delfland aan voedselrijkdom voor de stad heeft te bieden. De stijl van de maaltijdstillevens uit de Gouden Eeuw verwijst ook naar de kunst en het erfgoed die Midden-Delfland rijk is. Kunst en erfgoed die het landschap verrijken tot een kwalitatief en bijzonder landschap voor bewoners en bezoekers. Welkom in Midden-Delfland en beleef ons voedsel en landschap voor de stad!

Stilleven uit Midden-Delfland, 2018, Styling en Fotografie: Fleur Halkema | Concept en productie: Van Doek naar Werkelijkheid en Verbeelding! | Met medewerking van: Farm-I-See en Raadhuis Schipluiden

Jachtstilleven van Delftse meester, de in Delft geboren Willem van Aalst (1627 - na 1683) was een van de eerste schilders die zich specialiseerde op het jachtstilleven. Zijn Stilleven met Patrijzen (1671) is te zien in Het Mauritshuis Den Haag

Willen van Aalst, Stilleven met Patrijzen (1671)

De jacht wordt tegenwoordig meer en meer geaccepteerd als instrument voor duurzaam wildbeheer. In de polders van Midden-Delfland heeft de WBE Delfland hierbij een belangrijke rol. In samenwerking met jagers, boeren en natuurorganisaties werken zij aan wildbeheer - niet alleen in de polders, maar ook in de stad. Wildbeheerders streven naar een zo groot mogelijke biodiversiteit en een verantwoorde wildstand. Zij doen dit middels biotoopverbetering en door het beheer van dierpopulaties. Een tweede belangrijk facet is het voorkomen van overmatige schade aan landbouwgewassen, andere diersoorten en verkeersveiligheid. De wildbeheerder oogst in het kader van faunabeheer tenslotte, waar mogelijk, op bescheiden wijze uit de overvloed van de natuur. Dit eerlijke en duurzame vlees verdient waardering en consumtpie om de kringloop van het landschap te sluiten. Daar is nog veel in te doen. Een mooie uitdaging voor koks, restaurants en detaillisten om lokaal wild en in bijzonder gans een gerespecteerde plek op ons bord te geven. Mooie recepten, tips voor bewaren en bereiding thuis en wild op de kaart in de lokale horeca leveren daaraan een bijdrage.


Het Maaltijdstilleven in de Gouden Eeuw, het maaltijdstilleven is als genrestuk ontstaan in de Gouden Eeuw. Dit type schilderijen werd vooral gemaakt om de rijkdom van de burgerij weer te geven. De schilderijen laten een grote gedetailleerdheid zien en daarmee het hoge niveau van de schilderkunst in die tijd. Het Mauritshuis in Den Haag bezit een uitgebreide collectie van stillevens. In Museum Prinsenhof Delft zijn enkele stillevens van Delftse meesters te zien. Een bezoek aan deze musea in combinatie met een bezoek aan Midden-Delfland laat u ervaren dat deze regio ook vandaag een grote rijkdom aan voedsel te bieden heeft.  

De Gouden Eeuw, 2019 staat in het teken van de Gouden Eeuw. In het kader van Delft & De Gouden Eeuw presenteert Museum Prinsenhof dat jaar een overzichtstentoonstelling van de schilder Pieter de Hooch. Veel andere partijen in de stad spelen op dit thema in met een breed stadsprogramma. Ook voor Midden-Delfland zijn er zeker aanknopingspunten om bij dit stadsprogramma aan te sluiten. 'Stilleven uit Midden-Delfland is een inspirerende aanzet. Een mooie vorm van stad-land verbinding.


Column

Vreten voor de stad

Op 21 juni 2018 werd op Hoeve Bouwlust het Innovatie Evenement van InnovatieNetwerk Midden IN Delfland, MIND, gehouden. Thema van de dag: ‘Van Doek naar Werkelijkheid en Verbeelding!’

Jan Hartholt (adviseur agri-cultuur, oud inspirator van het Netwerk Platteland en oud directeur van Kasteel Groeneveld) opende de dag met een inspirerende inleiding over de verbinding tussen stad en land en tussen landbouw en cultuur. Aan de hand van kunst ging hij met de deelnemers op zoek naar de betekenis en inspiratie van historie, kunst en cultuur voor de toekomst van de landbouw. Het eerste schilderij dat Hartholt liet zien was een werk van de Groningse landschapschilder, boerenzoon Han Jansen (1931-1994): ‘Stad in Landschap’. Meer bekend onder de titel: ‘Vreten voor de Stad’. 

Han Jansen (1931-1994), Stad in Landschap

Die titel onderstreept voor mij het bestaansrecht voor Midden-Delfland: voedselleverancier voor de stad. Ik moest daarbij ook terugdenken aan een eerdere gespreksavond van MIND, 31 mei, met de Herenboeren Rotterdam. Een initiatief van burgers die zelf de regie voor hun voedselproductie nemen. Belangrijke motivatie voor de Herenboeren is dat de keuze voor wat je eet, van grote invloed is op zaken als dierenwelzijn, milieu, natuur en landschap. Dit werd door een van de deelnemers treffend samengevat als: ‘Eten voor je Landschap’. 

Samen met ‘Vreten voor de Stad’ zie ik een belangrijke wederkerigheid tussen stad en platteland. Een wederkerigheid die maakt dat deze twee niet zonder elkaar kunnen. ‘Vreten voor de Stad’ of ‘Stad in Landschap’. De kunstenaar heeft de wederkerigheid al in zijn beeldtaal gevangen.


Land Art Midden-Delfland, inspiratie voor innovaties in stad-land-verbinding. Beleef deze creatieve verbinding op de fiets (download hieronder de route). 

Klik hier om fietsroute te downloaden


Dit is Cas | Vintage fotografie van Cas Oorthys, te zien in het Nederlands Fotomuseum te Rotterdam. Een prachtige overzichtstentoonstelling uit het archief van Cas Oorthuys, met foto's van de wederopbouw van Rotterdam en Nederland, foto's van de stad en het platteland. 
https://www.nederlandsfotomuseum.nl/tentoonstelling/dit-is-cas/ 
Ook te zien De Mix: Nederlandse fotogrtagen toen & nu. Met weer te zien De Koe, foto's van Cas Oorthuys en Hans van der Meer. 
Foto’s van deze expositie waren eerder ook te zien bij World Art Centre in Midden-Delfland.  https://www.nederlandsfotomuseum.nl/tentoonstelling/de-mix/

De Koe - Het moet anders, Zaterdag 30 mei opende in het Stedelijk Museum Alkmaar de expositie ‘De Koe, het grazen voorbij’. Foto’s, films en verhalen van de hedendaagse fotograaf Hans van der Meer. Bij de expositie was ook de presentatie van zijn boek ‘Het moet anders’. Eerlijke verhalen over de nieuwe werkelijkheid van de veehouderij. Hans van der Meer doet dat vooral vragend. De kijker wordt meegenomen in deze vragen. Zonder oordeel, roept de fotograaf op tot nadenken over ‘het moet anders’. Op de binnenkant van de omslag stelt Van der Meer met een toevoeging bij de titel: ‘Het moet anders, het kan anders, maar hoe? 

Na het lezen en bekijken van het boek is voor mij duidelijk dat ‘Het moet anders’ net zo goed geldt voor burgers en consumenten als voor boeren. De verhalen in het boek - veel foto’s, columns en interviews met boeren - bieden interessante en inspirerende beschouwingen bij de dialoog tussen burgers en boeren over deze gezamenlijke uitdaging. Zie: https://stedelijkmuseumalkmaar.nl/nu-te-zien/tijdelijke-tentoonstellingen/de-koe De tentoonstelling was te zien tot 28 oktober 2018.